Sigorta hukuku-Mehmet Atay
admin
A | a
Sigorta hukuku-Mehmet Atay  

Sigorta hukuku-Mehmet Atay


Sigortacılığa 1991 yılında başladı ve uluslararası bir sigorta broker'lık firmasında yönetici. Aynı zamanda amatör denizci olan Mehmet Atay sigorta ile ilgili soruları yanıtlıyor.

Hasarsızlık indirimi (Mart’14)
Dört yaşında teknem var. Sigorta poliçesini yenilemeye her gidişimde hasarsızlık indiriminin olup olmadığını soruyorum ancak olumsuz yanıt alıyorum. Tekne sigortalarında, araba sigortaları gibi hasarsızlık indirimi uygulanmıyor mu?
Teşekkürler Nadir Küçük
 
Hasarsızlık indirimi araç sigortaları dışında diğer sigorta konularında ender uygulanır. Genel sigorta talebinin kasko olması ve buna paralel olarak da bireysel konut poliçelerinde benzer taleplerin fazla gelmesi sebebi ile bazı sigorta şirketleri konut poliçelerinde de hasarsızlık indirimi uygulanıyor ancak bu indirim oranı otomobil sigortalarına göre çok azdır.Arabalarda hasarsızlık uygulanmasının sebebi araç sahibini daha dikkatli olmaya ya da bazı küçük hasarları almamaya özendirmektir. Tekne sigortalarında hasar frekansı –yani hasarın olma ihtimali arabalara göre çok düşük olduğundan, sigorta fiyatı da çok daha düşüktür. Arabalarda % 3-5 mertebelerinde kasko fiyatı söz konusuyken tekne sigortalarında bu oran % 1 ve altı olarak görülür.
 
İkinci el tekne sigortası (Mayıs’13)
İkinci el bir tekne almak üzereyim ve sigortasını yaptıracağım. İkinci el tekneyle yeni teknenin sigortası arasında mutlaka farklar olmalı. Bunlar nelerdir? Sigortayı yaptırırken bir şeyi atlamaktan ve sonra başıma iş açılmasından korkuyorum. Sigortacıya hangi soruları sormalı ve neleri talep etmeliyim?
Selim İnan
 
İkinci el tekne ile yeni bir tekne sigortasında içerik olarak bir fark yoktur. Ancak dikkat etmeniz gereken birkaç nokta var. Öncelikle teknenin rayiç değerini doğru tespit etmeniz ve poliçeye doğru beyan etmeniz önemli. İkinci el teknede birçok aksesuar mevcuttur; poliçe yapılırken bunları beyan etmeyi atlamayın. Poliçede ilave bir açıklama olmaksızın, teknenin sadece marka ve modelini yazarsanız bu aksesuarları sigortalamadığınız gibi bir durum ortaya çıkar. Örneğin, elektronik seyir yardımcıları, televizyon, müzik sistemi gibi eğlence araçları, bot ve dıştan takma motor gibi aksesuarları sayabiliriz. Şayet teknenin yaşı yüksek ise sigorta bulamama riskiniz de var. O nedenle böyle bir durum söz konusuysa, satın almadan önce bir sigorta teklifi almanızı, böylece sigortalayıp sigortalamayacağınızı görmenizi öneririm.
 
Sigortasız tekneyle yurtdışı seyahati (Şubat’13)
Yurtdışına çıkarken teknemizin sigortası yoksa ne gibi sorunlarla karşılaşırız? Beni bekleyen en kötü sonuç ne olur?
Selim Uğurlu
 
Tekne gibi taşıt sigortalarını ikiye ayırmak lazım. Biri aracı koruyan sigorta, diğeri ise aracın kullanımı sırasında başkalarına verilebilecek zararlara karşı sorumluluk sigortası. Kendi aracınızı koruyan sigorta isteğe bağlıdır. Kimse sizi zorlayamaz; malın sahibi sizsiniz ve sigortalamama hakkına sahipsiniz. Ancak başkalarına, yani üçüncü şahıslara verilecek zararlarla ilgili bazı hallerde sigorta zorunlu hale getirilmektedir. Çünkü, kendi zararınızı sineye çekebilirsiniz ancak karşı tarafın zararını tazmin etmekle yükümlüsünüz ve bu yükümlülüğün yerine getirilmesinin en sağlam teminatlarından biri ‘Sorumluluk Sigortası’dır. Dünyada tekne kullanımında her ülkede mesuliyet sigortası zorunlu değildir. Türkiye’de de zorunlu değildir. Ancak özellikle marinalar, ya da yurtdışı transit log işlemlerinde bu poliçe aranmaktadır. Dolayısıyla yurtdışına çıkarken tekne sigortanız olmayabilir ancak mesuliyet sigortanız olmalıdır. Olmadığı takdirde, marina tarafından kabul edilemeyebilir ya da ülkeye giriş yapamayabilirsiniz. Ülkemizde, sadece Tekne Mesuliyet Sigortası bulmak ve arzu edilen sınırla bulmak hiç kolay değil. Genelde yerel sigorta şirketleri sorumluluk limitini, teknenizin bedeli ile sınırlı tutmak eğilimindedirler. Üçüncü şahsa vereceğinizi zararı sadece maddi olarak düşünmeyin. Yaralanmalı ya da ölümlü bir kaza olasılığını da düşünerek daha yüksek sınır (en az 1.000.000 dolar ya da euro) isteminizi tavsiye ederim. Sorumluluğun söz konusu olduğu durumlarda, kusur oranı ve zarar tespiti için hukuki süreç sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu sürecin de, uzun sürdüğünü varsayarsanız, TL’nin zamana karşı değer kaybını göz önüne alıp, uluslararasında daha tutarlı bir para cinsinden poliçenin yapılmasını öneririm.
 
Yolcuların yaşı ve sigorta kapsamı (Ocak’13)
Teknede bulunan 65 yaş üzerindeki ‘insanlar’ için sigorta şirketinin sorumluluk kabul etmediğini öğrendim. Bu doğru mu? 65 yaş üstü kişileri tümüyle kapsam dışı bırakmamız doğru olur mu? Yoksa bir sorun yaratır mı?
Ahmet Seçkin
 
İlgili mevzuatta sorumluluk sigortaları ile ilgili böylesi bir kısıtlama söz konusu değildir. Ancak bir konunun altını iyi çizmek lazım. Sorumluluk konusu hukuki bir meseledir ve sonuçları, uygulamaları yasalar ve mevzuatlar çerçevesinde belirlenir. Sigorta burada çıkacak cevaba göre hareket eder. 65 yaş üstü bir kişi vefat ettiğinde, aktüerya hesabı yapılır. Bunu, bu konuda devlet tarafından yetkilendirilmiş aktüerler yapar. 65 yaş üzeri bir kişinin vefatı durumunda, önünde kalan ömrün az olması, muhtemelen emekli olması sebebiyle gelir kaybına dayalı aktüerya hesabı çok düşük çıkar. Dolayısıyla bir tazminat ödemesi söz konusu olamayabilir. Ancak kişinin yaralanması, tedavi gideri ve benzeri masraflar, sorumluğunuz altındaysa bunların tazmini gerekir ve poliçenin bu aşamada desteği olur. Bu gibi sebeplerle cevap şartlara göre değişiklik arz edebilir. Ancak her halükarda, poliçe mahkeme kararını izler.
 
 

5 metre şişme bot almayı düşünüyorum. Teknenizin dingisi gibi kullandığınız bot, tekne sigortası kapsamında güvenceye alınıyor. Ancak tekneniz yoksa ve sadece botunuz varsa sigortalanmıyor diye duydum, doğru mu? İhsan Çatay

Mehmet Atay cevaplıyor: İyi günler. Botunuzun metresi ve bedeli sigorta konusu için önemli bir unsur. Eğer dingi boyutlarındaki bir bottan bahsediyorsak, gerek hırsızlık riskinin yüksek olması gerek bedelinin düşük olması sebebi ile sigortalamak neredeyse imkansız olacaktır. Bildiğiniz üzere sigorta primi, sigortaya konu kıymetin bedeli üzerinden hesaplanır. Eğer söz konusu botun bedeli düşükse, haliyle prim de düşük olacaktır. Risk priminin yanında, sigorta şirketinin bir operasyonel maliyeti de söz konusudur. Hesaplanan primin bu maliyeti de karşılaması beklenir. Ancak prim tutarı azaldıkça, bu maliyetin doğru olarak yansıtılması ve risk fiyatı ile dengesinin korunması maalesef mümkün olmaz. Bu nedenle düşük primli sigorta konularına hele ki risk de yüksekse sigorta şirketleri uzak durmaya çalışır. Yaşı yüksek yatlara sigorta bulma zorluğunun önemli bir nedeni de budur; sizin de bahsettiğiniz üzere. Ancak bir yatın yüksek bedeli sebebiyle, aynı bot sigortalanabilir hale gelebilir.

Öte yandan, son yıllarda gittikçe daha fazla sayıda büyük bir yat maliyetine eşdeğer, RIB sürat teknelerine rastlamaktayız. Haliyle, bu teknelerin gerek maliyetleri, gerek bağlanma yerleri ve maruz kaldıkları risklerin farklılığı sebebi ile yukarıda bahsettiğimiz botlardan farklı olarak değerlendirilir ve sigortalanabilir.

 

Yarışlar için özel bir sigorta var mı? Üçüncü şahıslar eklenebiliyor mu? Yani tekne sahibi teknede olmadan ekip arkadaşları yarışırken bir şey olsa sigorta öder mi? Teşekkürler.
Altan Güngör (aralık'18)

Altan Bey, ülkemizde yat sigortaları Institute Yacht Clause adı verilen uluslararası bir teminat esas alınarak tanzim edilir. Normalde bu klozlarda yarış esnasında meydana gelen hasarlar teminat harici tutulur. Ancak arzu ettiğinizde, sigorta şirketi de kabul ederse ilave bir prim karşılığında aşağıdaki klozun ilavesi ile kapsam genişletilebilir.

Enstitü Yat Klozları Yarış Rizikosu Genişletme Klozu

[Yalnız 1/11/85 tarihli Institute Yacht Clauses ile kullanılır] 

Institute Yacht Clauses [1/11/85] un 10.4 ve 10.5. Kloz’larına rağmen sigorta poliçesine ekli cetvelde(1) kararlaştırıldığı bildirilen ek primin ödenmesi karşılığında:

1.1. Burada sigorta edilen geminin yelkenleri, direkleri, serenleri, sabit arma ve selviçesi (2), yarış esnasında, sigortalı bir riziko nedeniyle ziya veya hasara uğradığında bunların onarım veya yenileme masrafları, Institute Yacht Clauses 1/11/85’in 12. “Excees and Deductible Clause”u uygulanmaksızın, bu masrafların 2/3’üne kadar tazmin edilir. Fakat bu ziya veya hasara geminin oturması, batması, yangın, çatışma veya sudan başka [buz dahil] harici herhangi maddeye çarpması neden olursa, o zaman, yalnız “Eski için Yeni” ve 12. Kloz’da belirtilen muafiyete bağlı olmak koşuluyla, yenileme veya onarım masrafı tam olarak tazmin edilir.

Yukarıdaki 1.1. Klozu gereği tazmin edilmeyen onarım veya yenileme masrafının herhangi kısmını kapsayan ek sigorta yapılmaması veya yapılmayacağı yükümdür.

1.2. Yukarıdaki 1.1. Klozu gereği sigortacıların yarışma sırasında herhangi bir olaydan doğan sorumlulukları, kullanılsın ya da kullanılmasın taşınan yelkenler, direkler, serenler, sabit arma ve selviçenin tam yenileme maliyeti esas alınarak hesap edilecek fakat bu amaçla poliçeye ekli cetvelde beyan edilen miktarı aşmayacaktır.

Tekne sigortasının çalışması için illa sahibinin olması şart değildir. Ehliyet sahibi bir kişinin tekneyi kullanıyor olması yeterlidir. Ancak yönetmelik gereği, tekne sahibinin, bir muvafakatname vermesi gereklidir.

 

1976 model yelkenli bir tekne aldım, almadan önce eski sahibi talebim üzerine önce bayrağı Amerikan’dan Türk’e çevirdi, sonra alım/satım yapıldı. Tekneyi sigorta ettirmek istediğimde, her zaman çalıştığımız acentenin denemelerine rağmen yaşından dolayı kimse sigortalamak istemedi. Oysa derginizde son sayı da dahil olmak üzere çok daha yaşlı teknelerin elden geçirilip kullanıldığını görüyorum. Bu konuda bir kural/kanun var mıdır? Sigortalatmak için ne yapmam lazım? Yardımlarınız için teşekkürler, iyi çalışmalar. Sinan Mumcuoğlu (eylül'18)

Sinan Bey, sigorta şirketleri ticari şartlar ve risk kabul kriterleri sebebi ile belli bir yaşın üzerindeki tekneleri sigortalamaktan kaçınıyor.

Bunun basit olarak nedeni şu: Teknenin bedeli düşük olduğundan sigorta şirketinin de aldığı primin düşük ve teknenin yaşı, kondisyonu sebebi ile hasar olasılığının daha yüksek olması. Size önerim, eğer mevcutta sigortası varsa, bunu devam ettirmeniz ya da imkanınız varsa sigortacılıkta hâlâ geçerli yöntem olan ‘tanıdık’ vasıtası ile ilerlemeniz. Bu iki yöntemden de sonuç alamazsanız, sigorta şirketinin de onayı ile (gerekirse bedelini sizin karşılamanız kaydı ile) bir ekspertiz yaptırmanız ve bu rapora istinaden sigorta şirketinden sigortalanmayı talep etmeniz. Bu vesile ile teknenizi keyifle sağlıkla kullanmanızı dilerim.

 

Denizin ortasında arıza sebebiyle kalan bir tekneyi çeken başka bir tekne ücret talep edebilir mi? Ve bu durum sigorta şirketini ilgilendirir mi? Ali İhsan Bahçeci (nisan'18)

Merhaba Ali İhsan Bey, evet bu durumda kurtaran teknenin bir ücret talep hakkı mevcuttur ve bu tutar muafiyet uygulanmaksızın ödenir. Ancak dikkat edilmesi gereken konu sigorta şirketinin mutabakatı gerektiğidir. Deniz hukukunda bu tutar tekne bedeline kadar çıkabilir çünkü kurtaran ‘ben canları kurtardım, bunun karşılığında da tekne bedelini talep ediyorum’ diyebilir. Bu üst limittir. Alt limit ise kurtaranın masrafları, genelde yakıt ve belki de mesai ücretleridir. Ancak makul ücret nedir? Ve bu ücreti sigorta şirketi ödeyeceği için, bu durumda da sigorta şirketinin onayı şarttır. Tutara nasıl karar verileceği zor bir konudur. Çünkü bazen o şartlar altında kabul edilmek zorunluluğu olabilir. Bu konuda da eğer uzlaşma yoksa devreye hukukçuların girmesi gerekecektir.

 

Geçen ay marinalardan birinde bir teknede çıkan yangın, komşu teknelere de sıçramış, kullanılamaz hale gelmesine neden olmuştu hatırlarsanız. Bu durumda sigorta teminatı nasıl işler? İsmail Yamaner (ocak'18)

O söz konusu yangın, yat sigortasının çok göz önünde olmayan iki önemli teminatını öne çıkaran bir olaydı. Bildiğiniz üzere yat sigortalarında 3. Şahıs Mali Mesuliyet teminatı da vardır ağırlıkla Yunanistan istiyor diye bazı tekne sahipleri yüksek limit isterler/ararlar. Onun dışında pek önemsenmez. Sigortanın biraz kaderi, biraz doğası gereği, sigorta alacak olan kişiler önemli bir noktayı gözden kaçırırlar: Olma ihtimali az (o nedenle hafızalarda yer etmez) ama olduğunda yüksek bedel ödemek zorunda kalabileceğimiz haller. Mesela teknenizin değeri 50.000 euro olabilir ve eğer kurtarılamayacak şekilde batarsa, yanarsa, çalınırsa zararınız en fazla 50.000 euro olur. Ancak bahsettğiniz hadisede görüldüğü üzere, 50.000 euro’luk bir yat kendi bedelinin birkaç misli bir rakam önümüze çıkarabilir.

 

Tekneme şişme bot aldım ve sigorta ettirmek istiyorum. Ancak bu konu hakkında hiçbir şey bilmiyorum. İleride herhangi bir zarara uğramamak için nelere dikkat etmem gerektiğini anlatabilir misiniz? Yusuf Ay (temmuz'17)

Mehmet Atay cevaplıyor: Botunuzun marka, model ve bedelini mevcut poliçenize not ettirmeniz yeterli. Ayrıca botunuzun üzerinde (yönetmelik gereği) tekne isminin yazılı olması gerektiğini hatırlatmak isterim. Şayet dıştan takma motor da söz konusu ise, aynı şekilde onun da marka, model ve bedelini poliçenize açıkça yazdırmanız yeterli olacaktır. Ancak poliçe şartı gereği, motorun tekne üzerinde iken kilitli olma zorunluluğu vardır.