10 soruda elektrikli vinçler
Naviga
11.06.2020
A | a
10 soruda elektrikli vinçler

Teknelerde hayatımızı kolaylaştıran elektrikli vinçleri masaya yatırıyoruz. Avantaj ve dezavantajlarından türlerine, bakımlarından arızalarına kadar aklımıza takılan soruları Denpar Satış Müdürü Selim Yalçın’a sorduk.   

YAZI: ŞULE KAYA

 

1. Elektrikli vinç nasıl çalışır?

Vincin ana şaftına bir aktarma dişli ile bağlı AC veya DC elektrik motorundan tahrik alarak çalışır.

2. Çeşitleri nelerdir?

Güverte üstü (standart) ve güverte altı (captive) olmak üzere iki çeşidi bulunuyor. Güverte üstü modellerin ise; plain top (kıstırmaçsız), self tailing (kıstırmaçlı) ve self-tailing rewind (geri sarmalı) olmak üzere üç çeşidi vardır. Captive (yani güverte altı) serisi ise tekli ve çoklu gövde olmak üzere ikiye ayrılır. Bu arada tüm vinç modellerinin tek, çift, üç veya daha fazla hız (kademe) özelliğine sahip olduğunu hatırlatalım.

3. Avantajları ve dezavantajları nelerdir?

Elektrikli vinçler, yelken üzerinde oluşan yüklerin kolayca kumanda edilmesini sağlayarak teknede konforlu bir yelken seyri yapılmasına yardımcı olur. Avantajları modellerin üzerinden şöyle sıralayabiliriz.



Plain top:
Üzerinde kıstırmaç olmadığı için halatı hızlı şekilde boşlama imkanı sağlar. Bu tip vinçlerin gövdeleri özel olarak tasarlanmıştır. Yüksek performans yarış teknelerinde ve klasik tip teknelerde tercih edilir.

Self-tailing: En yaygın kullanılan elektrikli modeldir. Vinç üzerindeki  kıstırmaç sayesinde bir elle çalıştırma düğmesine basarken diğer elle halatı gergin tutma ihtiyacı kalmaz. Ayrıca kullanılan halatı vinç üzerinde tutma imkanı sağlar.

Self-tailing rewind: Geri sarma özellikli bu vinç sayesinde kullanıcı, halatı vinç üzerinden almadan boşlama ve sarma gibi trim işlemlerini rahatlıkla gerçekleştirebilir. Yelken seyrinde konforu daha da artıran bu yeni model vinçler, küçük ve orta boy (6-16 metre) teknelere uygundur.



Captive vinç tekli gövde:
Güverte altına yerleştirilir. Sarma ve boşlama özelliği olduğu için kontrol ettiği ıskota veya mandar sürekli üzerinde bağlı kalır. Güverte üstünde yer kaplamadığı için daha geniş, açık ve halattan temizlenmiş bir hareket alanı sunar.

Captive vinç çoklu gövde: Gövde tasarımına göre; tekli gövdede dar ve uzun montaj alanı, çoklu gövdede ise geniş fakat kısa mesafeli montaj alanları için uygundur.

Dezavantajları manuel vince göre yüksek maliyetli olması ve montajı için güverte altında motorun sığacağı bir alana ihtiyaç duyulmasıdır.



 

4. Elektrikli vinç takılırken nelere dikkat edilmelidir?

Elektrikli vincin konacağı yerin kabin içerisine veya kapı üstlerine denk gelmesi durumunda elektrik motorunun ölçülerinin önceden kontrol edilip bu alanlara giriş-çıkışlara engel olmayacağından emin olmak gerekir.

Ayrıca montajı yaptıracak tekne sahiplerinin uzman kişilerden destek almaları da çok önemlidir. Elektrikli vinçler DC veya AC güç kaynaklarından (akü ve jeneratör) beslendiği için belli bölgelerden tesisat geçişleri yapılmalıdır.

Sistemde kullanılacak uygun akü tipi, akü kapasitesi, mesafeye göre uygun kablo kesiti, kaliteli malzeme ve işçilik gerektirir. Bunlara dikkat edilmezse, elektrikli vinç performansı kısa süre içinde düşebilir ve daha da kötüsü arızalanabilir.

5. Elektrikli vincin ömrü ne kadardır?

Bakımları düzgün yapıldığı müddetçe uzun yıllar (yaklaşık 15-20 yıl) problemsiz şekilde kullanılabilirler.

6. Her boy teknede kullanılabilir mi?

Küçük teknelerde (6-7 metreye kadar) yelkenleri manuel vinç ile kontrol etmek kolay olduğundan daha çok 7-8 metrenin üstünde tekneler için tasarlanmıştır.

7. Bakımı ne sıklıkla ve nasıl yapılmalıdır?

Yılda en az bir kez bakım yapılmalıdır.Vinç bakımları yapılmadan evvel kullanım ve bakım kılavuzları mutlaka okunmalı ve kılavuzda önerildiği şekilde gerçekleştirilmelidir. Bakım hakkında kısa bilgi verecek olursak; vincin güverte üstünde kalan kısmı açılıp gövdesi, dişlileri, rulman, tırnak ve yayları üzerlerinde kir, pas ve eski gres kalmayacak şekilde iyice temizlenmeli. Dişliler gresle, tırnak ve yaylar ise ince yağ ile tekrar yağlanmalıdır.

Önemli not: İğneli rulman veya varsa bilyelere gres veya yağ kullanılmamalıdır. Bu tip dönerek çalışan bilye ve rulmanlara gres veya yağ sürüldüğünde yağın kaydırma özelliği yüzünden, bilye ve rulmanlar dönmek yerine kayarak çalışacağı için kısa süre içinde formları bozulur ve çalışma özelliklerini kaybederler.

Vinç bakımlarında mutlaka vinç üreticilerinin önerdikleri özelliklerde bakım yağları kullanılmalıdır.

Güverte altında kalan şanzıman için bakım, vinç marka ve modele göre değişiklik gösterebilir. Kullanım kılavuzuna bakıp buna uygun şekilde bakımı yapılmalıdır. Bakım sırasında elektrikli motorun soketleri ve tüm kablo bağlantı noktaları kontrol edilmeli, uçlarında oksitlenme varsa temizlenmeli, gevşek soketler varsa iyi sıkılmalıdır.

Akü performans ve şarj durumu ölçülerek kontrol edilmelidir.

8. Kullanırken nelere dikkat etmek gerekir?

Vinç elektrikli modda kullanılırken üzerinde kesinlikle manuel kol bırakılmamalıdır. Ayrıca kazalara sebebiyet vermemek için vinç mümkün oldukça düşük hızda kullanılmalıdır.

9. Elektrikli vinçlerde en sık görülen arızalar nedir?

Bakım ve kontroller düzenli şekilde yapılmadığında elektronik veya mekanik arızalar çıkabilir.

En sık rastlanan arızalar farklı noktalarda oluşan; dişli arızası, elektrik rölesi arızası, sigorta arıza vb.

10. Satın alırken nelere dikkat etmek gerekir?

Yük çekme kapasitesi, motor ölçülerinin montaj yerine; motor çalışma voltajının da teknenin elektrik sistemine uygun olacak şekilde seçilmesi gerekir.

Ayrıca kullanıcıların, amacına uygun vinç seçimi için gerekli bilgileri tedarikçi firma ile paylaşarak yardım almasını öneriyoruz.

www.denpar.com