Popüler Konular : Ayahuasca Yolculuğu’... | Mart 2021 Navigasyon... |
Ahşap tekne bakımı
Naviga
5.02.2021
A | a
Ahşap tekne bakımı

Ahşap tekne bakımının zor olduğu bilinse de bazı noktalara dikkat edildiğinde ahşap tekne fiberden çok daha dayanıklıdır. Siz de tercihini ahşabın sıcaklığından yana kullananlardansanız, yarardan çok zarar veren uygulamalardan uzak durmanızı tavsiye ederiz.

DERLEYEN: HÜLYA LEIGH


Ahşap tekne yapımı ve tamirinde çoğunlukla iyi niyetle yapılan ancak yarardan çok zarar getirebilen bazı uygulamalara dikkat etmek önemlidir. Başınız ağrımasın ve de cebinizden fazla para çıkmasın istiyorsanız, sezon hazırlıklarından karaya çekme zamanına kadar farklı dönemlerde yapılabilecek aşağıda sıraladığımız hatalardan kaçının.


Gövde kuruyken yapılan zımpara ve boya işleri
Tekneniz ister kışlama için uzun süreli ister tamir ve bakım için sadece birkaç haftalığına karaya çekilmiş olsun, gövdenin nem oranını takip edin. Birleşim noktalarında boya çatlağı var mı? Armuz araları içeriyi gösterecek kadar aralanmış mı? Eğer durum böyleyse, zımparaya başlamadan önce teknenizi nemlendirip şişirmek için mutlaka ıslatmanız lazım. Bunu zımparadan önce yapmamızın sebebi eğer armuzlar açıksa zımpara tozu ve pislikler bu aralara dolabilir, elektrik süpürgesiyle iyice çekseniz dahi tamamen temizlenmeyebilir. Üzerine boya sürülünce, kir pas aralarda sıkışır kalır. Tekne suya indikten sonra şişen kaplama tahtalarının köşeleri bu birikmiş pislik ile yüz yüze gelir. Azıcık zımpara tozunun armuzlara zararı hemen bir yılda belli olmaz belki ama yıllarca oluşan birikim, kaplamaların şişerek öpüşmesini engeller ve su sızıntılarına neden olabilir.    
Boyaya başlamadan önce ıslak havlularla, su püskürtücü ile veya başka bir yöntemle ‘ön-şişirme’ yapılarak armuz aralıkları kapatılabilir. Teknenin çekili olduğu alanın ıslatılması da bir metot olarak kullanılabilir. Sakın teknenin sintinesine birkaç santimetreden fazla su koymaya kalkmayın; unutmayın ki tekneler suyu dışarıda tutmak için yapılmıştır, içeride değil.
Yetersiz şişirmeden kaynaklanan genel bir dert daha vardır: Çoğu teknenin ahşap kaplaması doğrudan kıç aynanın köşelerine sabitlenmiştir. Tekne kuruduğunda kıç yüzeyin kalınlığı daralınca, sargı uçları kıçın kenarlarından çıkıntı yapabilir. Bu çıkıntıları zımparalamayı düşünebilirsiniz. Ama sargı uçlarını birkaç yıl boyunca kurumuş kıç yüzeyine eşit gelecek şekilde zımparalamaya devam ederseniz, en gerekli kaplama maddesi de yok olur gider ve vida deliklerinde çatlaklar oluşur; çok geçmeden çürümeler başlayabilir. Çünkü iyi niyetle yapılan zımparalama işlemi sargı uçları ile sargıların sabitlendiği yerler arasındaki macunu veya benzeri maddeyi yok etmiştir. O ahşap çıkıntılarını rahat bırakın. Tekne suya inip de kaplamalar yeniden şiştiğinde, her şey eskisi gibi olacaktır.   

Teknenin gövdesini çok kuruyken zımparalayıp boyamak, toz ve pisliklerin açık armuzlardan sargı
aralarına girmesine neden olur ve zamanla buradaki ahşabın şişme yeteneğini azaltır

 



Tekne kuruyken ilave kalafatlama
Kalafat işi özen ister. Eğer ahşap aralarından ışığı görebiliyorsanız, öncelikle beklemelisiniz. Aşırı derecede kurumuş teknelerde bile, suya indirip ahşap normal rutubetini alarak sıkılaşmadan, su sızdıracağına hükmetmemek gerekir. Kurumuş bir gövdeyi yeniden nemlendirmenin çeşitli yolları vardır.
Armuz dolgu macunu ile yenilenmiş kuru gövdeler suya inip sargılar şiştikten sonra ahşap aralıklarından sıkışarak çıkan sıra sıra boncuklanmalar olabilir. Bu boncuklar göze kötü görünebilir ama bunlar sağlıklı bir tekneye işarettir çünkü armuzlar şişerek doğal yolla kapanmıştır. Eğer cam gibi bir boya olsun istiyorsanız, sezon sonunda tekne denizden çıkar çıkmaz macunları kazıyıp zımparalamanız ve armuzların yeniden açılmaması için gövdenin rutubetini sabit tutmanız gerekir.  

Aşırı kalafatlama   
Yeni kalafat döşemeden önce, eskisini kazımanız gerekir. Eğer tekneniz su sızdırıyorsa, kalafatı gitmiş olabilir. Ne de olsa doğal bir madde ve çürümesi normal. Eski kalafatı kazıyın ve yerine yenisini koyun. Eskisini çıkartmadan üstüne yeni ilave yapmak armuzlara zarar vermekten başka bir işe yaramaz. Fazla kalafatı, kalafat demiri ile itmek aslında teknenizin armuz aralıklarını sıkıştırır. Ahşap çivilerde kesme yükü veya yanal yükün artmasına ve aynı zamanda armuz aralığının da genişlemesine neden olabilir. Tekne tekrar suya inip kaplamalar şiştiğinde, sargı köşelerinde artan baskı, tıpkı iyice gerilen halatın kopması gibi, teknenin eğrilerini gererek parçalanmasına dahi neden olabilir. Bu etki özellikle maun ağırlıklı kaplamalarda çok kötü sonuçlar doğurur. Sedir ise daha esnek ve dayanıklıdır. Eğriler kırılmasa bile, ‘compressive set’ (sıkıştırma kümesi) adı verilen bir olaydan dolayı, ahşap kaplamaları orijinal genişliklerine geri dönme yeteneklerinin ötesinde sıkıştırmış olursunuz. Yani eğer şişkin bir ahşap parçası belirli bir boyutla sınırlandırılmışsa, bir daha asla o boyutun ötesinde şişemez.       

Yanlış vida tipi veya ebadı
20 yıl boyunca her sene, mükemmel sonuç alabilmek için vernikli bir tahtayı sökerseniz elbette vida delikleri aşınır. Fena halde paslanmış bir vida ile kaplamanın eğrilere sabitlendiğini düşünün; vida dişleri aşınmış ve tutuculuğunu kaybetmiştir. Üstelik vida deliğinin etrafındaki tahta da bozulmuş, artık aynı ebattaki bir vidayı barındıramayacak hale gelmiştir. Her iki durumda da vidalar delikte boşa döner ve bunun tek çaresi daha büyük veya daha uzun bir vida ile değiştirmektir. Bu yöntem ancak yeterli bir hazırlık yapılırsa işe yarar. Eğer sadece daha büyük bir vidayı alıp aynı deliğe sokarsanız, yeni vida büyük olasılıkla orijinal deliğe büyük gelecektir. Havşası da yeterince derin veya geniş olmayacaktır, vida da fazla uzun olabilir. Bu durum, bir veya birkaç kaplamanın yarılması gibi bir faciayla sonuçlanabilir. Eğer vida boyutunu artırıyorsanız, yeni vida için uygun bir kılavuz delik açmanız gerekir, yani hem vidanın dişli kısmı hem dişsiz civata sapı için bir açıklık deliği hem de vida başı için uygun boyutta bir havşa yuvası olmalıdır. Eğer daha büyük vida için gerekli malzemeleriniz yoksa, eski kılavuz deliğe yontulmuş, epoksilenmiş tıkaç koyup, ona uygun bir vidanın boyutuna göre yeniden matkapla delmek daha iyidir.

Ev yapımı raspa
Eski fitilleri temizlemek için eski bir törpü sapı veya düz başlı bir tornavida kullanabilirsiniz. Propan şaloma yardımıyla törpü sapını veya tornavidanın ucunu kıpkırmızı oluncaya kadar ısıtın. Ondan sonra sapı veya ucu 90˚’yi biraz geçinceye kadar bükün ve sıcak metali suya batırın. Aletin kullanılacak tarafını, armuz aralığının şeklini alacak şekilde törpüleyin. İtinayla araya sokup boylu boyunca gezdirdiğinizde bu aletin eski pamuk ve macun gibi maddeleri çıkartmada ne kadar kullanışlı olduğunu göreceksiniz.

Boya öncesi yapılan alelacele bir hazırlık sonradan başınıza dert olabilir. Kabarmış, çıkmış tüm boya parçaları kazınmalı, yüzeyler zımparalanmalı ve sandalın oturak tahtasının altı gibi görünmeyen kısımlar da boyanmalı



Yetersiz vernik
Eğer vernik için yeterli hazırlığı yapmaya ve yeterli kat sayıda vernik sürmeye zamanınız yoksa farklı bir strateji düşünebilirsiniz. Teknenin genelde yaz güneşi altında her gün ve bütün gün dayanabilmesi için yılda en az altı kat, üzerine de bir, hatta tercihen iki son kat vernik alması gerekir. Bundan azı, ahşabın bozulmasına davetiye çıkartmaktır ki bu da kabaran veya sararan verniğin tahta katına kadar kazınması ve o kısmın yeniden verniklenmesi anlamına gelir. Ayrıca grileşen tahtayı da tazeleyene kadar zımparalamak ve bu aşamada tahtanın elzem olan kalınlığını da yitirmek zorunda kalabilirsiniz. Vernik özveri ister.
Eğer zamanınız ve bütçeniz bu parlaklığa yetmiyorsa, boyamayı veya yağlamayı düşünün. Kaynatılmış keten tohumu pek çok tekne ahşabı için seçilecek en iyi yağ türüdür. Çiğ keten tohumu yağının aksine, çabuk kurur ve bir film tabakası oluşturur. Gerçi ahşabı yağlamak, uygulaması en kolay iştir ama boyanın verdiği korumayı sağlayamaz ve de zaman geçtikçe kararmaya yüz tutar. Ayrıca boya ve vernik kadar etkili bir nem bariyeri değildir. Ama yine de devamlı yapıldığında güzel bir görünüm sunar, üstelik çürümeyi de engeller.

Eğer zaman ve para durumunuz parlak bir son kat bakımına imkân vermiyorsa, boya kullanmak daha iyi olur



Boya için yetersiz hazırlık  
Eğer boya yapacaksanız, yüzeyi çok iyi hazırlamanız gerekir. Daha önceki katın tüm parlaklığını zımpara ile alın. Eğer ahşabın üzerinde eski boya yoksa, yüzeyi gerektiği kadar zımparalayın. Çok fazla zımparalamak ahşabı parlatır ve boyanın tutunması daha zor olur. Ayrıca, eğer mümkünse, tüm parçayı bir defada boyayın. Sadece üstü ve yanları boyanmış ama altı boş bırakılmış sandal oturak tahtasının görüntüsü çok çirkin olabilir. Eğer rutubet, tahtanın bir tarafına öbür tarafından daha kolay girebiliyorsa, son katı mahvedebilir ve bir olasılık, tahtanın yamulmasına dahi sebep olabilir. Eğer mümkünse, göremediğiniz yerleri dahi boyayın; böylece tahtanın daha dengeli durmasını sağlayacak ve nemden kaynaklanan çürümelere karşı güzelce korumuş olacaksınız.   

Tekneyi denize indirmeden önce sintinelerin kuruluğundan yararlanıp, elektrik süpürgesiyle güzelce temizleyebilirsiniz. Böylece hem sintine pompasının yıpranma ve tıkanma olasılığını önlemiş hem de ahşap oluklardan suyun rahatça
akmasını sağlamış olursunuz



Suya inme öncesi yetersiz temizlik   
Sezon başı suya inmeden önce teknenizin tertemiz olduğundan emin olun. Hazır sintineler kuruyken ve elinizin altında elektrik süpürgesi imkânı varken, ulaşabildiğiniz tüm pislikleri temizleyin. Zımpara tozu her yerde birikir. Boyamadan önce tekneyi mutlaka temizlemişsinizdir ama bu hiçbir zaman yeterli olmaz. Zımpara tozları, armuz aralıklarında ve döşeme tahtaları ile omurga arasında yuvalanır. Bu bölgeleri elektrik süpürgesinin ince uçlu borusu ve fırçasıyla temizleyin. Eğer ortalıkta savrulan pislikler yoksa, sular ahşap oluklardan çok daha kolaylıkla akabilir. Temiz bir sintine, aynı zamanda su pompasının tıkanmaması için de gereklidir.
Tekne suya indikten sonra onu tertemiz tutmaya devam edin; süpürge ve faraşı elden bırakmayın. Özellikle de yere düşen patates cipsi gibi şeylere dikkat edin; sadece havuzluktaki su oluklarını ve firengi deliklerini tıkamakla kalmaz, aynı zamanda güvertede yağlı lekeler bırakır.

Tatlı su ile yıkamalar
Tozlar, kıyıda köşede biriktiğinde nem çeker ve siz daha ne olduğunu anlamadan çürüme başlar. O pislikleri yıkayıp atmanız gerekir ama tatlı suyla değil. İskeledeki hortumla güverteyi düzenli bir şekilde yıkamak fiber tekneler için uygundur ancak ahşap teknelere göre değildir. Ahşabı çürüten mantara davet çıkaranlar; ısı, tahta ve su, daha doğrusu tatlı sudur. Sık sık tatlı su ile yıkamak, özellikle yeterince hava almayan, kapalı yerlerde çürümeyi iyice coşturur.
Eskiler güvertelerini düzenli bir şekilde tuzlu suyla yıkar, böylece ahşapların şişkin kalıp, çürümenin engellenmesini sağlarlardı. İşte sizin de böyle yapmanız gerekir! Özellikle de yağmurdan sonra. Tuzlu su, çürüme mantarının büyümesini engeller ve güverte tahtalarının şiş ve sıkı durmasını sağlar. Ahşap botunuz bile, eğer klasik tarzda kaplamaysa, içinden yağmur suyunu boşaltır boşaltmaz, hemen tuzlu suyla yıkanmalıdır. Daha sonrasında tabii ki tuzlu suyu boşaltmanız gerekir.
Bir sünger veya güderi bez ile oturma yerlerinde ve diğer yatay yüzeylerde biriken suları temizlemek de özene bezene sürdüğünüz boyanın, tuz parçacıkları tarafından zarar görüp yıpranmasını engeller.
Tuzlamaya ilaveten, teknenizi yağmur suyundan korumak için brandadan bir havuzluk güneşliği yaptırmayı da düşünebilirsiniz. Üstelik son kat boyayı mahveden kuş pisliğini de azaltır. Ne var ki tentenin her tarafı fazla kapatmamasına dikkat edin, aşırı kapalı bir örtü hava akımını engeller ve küf oluşturur.  

Yanlış kışlama
Tekne kışlamaya kaldırılmadan önce, tatlı su hortumuyla iyice yıkanmalı ve tüm yüzeyler kurumaya bırakılmalıdır. Tuz nem çeker, buna ilaveten güneş ışığı ve hava akımı da kısıtlandığından, kışlama süresince küf oluşması kaçınılmazdır. Bu temizlik işini tamamladıktan sonra, ahşap teknenin sağlıklı bir şekilde kışlaması için gerekli dört maddeyi unutmayın: Destek, koruma, havalandırma ve nem. Bu maddelerin herhangi birini gözardı etmek, hasara neden olabilir.

Destek  
Karada yanlış desteklenmiş (dayakları kastediyoruz) bir tekne büyük olasılıkla deforme olur. Pruvanın altına konulan ayaklı kriko sehpası, payanda veya herhangi bir dayak türü yer çekiminin sebep olduğu sarkma eğilimini en aza indirir. Eğer ağırlık tüm karinaya yayılmayıp sadece destek noktalarında yoğunlaşıyorsa, gövdenin bu bölgelerde esnemesi, eğrilere ve kaplamaya hasar vermesi olasıdır. Doğru dürüst kışlamanın ilk adımı ağırlığı merkezî hatta dağıtmaktan geçer.   
Eğer tekne esnemeye başlarsa, armuz aralıkları açılabilir. Bu durumda, aralıklardan güneş ışığı sızdığını gören tekne sahibi, hiç düşünmeden bu boşlukları dolgu malzemesiyle doldurmaya yönelebilir. Kalafatlama, teknenin şeklini korumak içindir, bu durumda yapılan fazladan dolgu ise, yetersiz destekten kaynaklanan zararı artırır.



Koruma
Tekneyi korumanın amacı, yağmur suyunu sintineden uzak tutmak ve fazla güneş ve rüzgârda kurumasını engellemektir. Yağmur suyu ya çürümeye neden olur ya da eğer donarsa, genişleyerek kaplamalara hasar verir. Rüzgâr ise kışın dudaklarımızı nasıl çatlatıyorsa, o şekilde ahşabı da kurutur. Güneş, kaplamaların ve gövde ahşaplarının nemini alır. İyi bir koruma, yeterince nemi tutarak teknenin sıkı kalmasına yardımcı olur.
Koruma için seçenekler, özel yapılmış hangarlardan, mütevazı muşamba tenteye kadar değişebilir. Bu seçim, teknenizin ebadına, bulunduğunuz çevre şartlarına ve bütçenize bağlıdır. Döşemesi toprak olan bir hangar veya baraka en az uğraşla en iyi yıllık korumayı sağlar çünkü gerektiği kadar nemi doğal olarak temin etmektedir. Bunun yanında, teknenin üstünü ve yanlarını tamamen kaplayan bir branda örtü de aynı şekilde tekneyi koruyabilir; bu örtülerin dokusu yağmurda şişerek suyun geçmesini engeller, kuru zamanda ise çekip gözenekleri açılarak hava akımına izin verir. Genelde ahşap teknenin düşmanı diye düşünülen ‘shrink-wrap’ (vakumlu ambalajlama) sistemi de, iyi bir havalandırma sağlandığı ve nemi hapsetmesini engellemek amacıyla dikkatlice bordadan uzak tutulduğu sürece, iyi bir seçim olarak görülebilir.
Koruma amacıyla ne yaparsanız yapın ya da teknenizi kışlarken nerede tutarsanız tutun, göz önünde bulundurmanız gereken en önemli nokta, gövdenin hem içindeki hem de dışındaki nem oranını dengede tutabilmek olmalıdır.  
 
Havalandırma
Kışlamaya alınmış bir teknenin hem içinde hem de dışında hava akımı olmalıdır. İçeride yapılacak en iyi şey, birkaç döşeme tahtasını, çekmeceleri ve dolap kapaklarını açık bırakıp havanın rahatça her yere ulaşmasını sağlamaktır. Gövdeyi toprak zemin veya ıslak çimen üzerine oturtmak çürümeye sebep olur. Gövdeyi yerden yukarda tutmak için takoz bloklar ya da durumunuza uygun benzeri her şeyi kullanabilirsiniz.

Nem
Kışlamaya çekilmiş bir tekne, temiz hava ile düzenli nem ister. Ahşabın nemini korumanın bir yolu, soğuklar bastırmadan boyamaktır. Eğer bordanın üst ve altındaki boya tüm kış sabit kalıyorsa ve içerisinin dengesi iyiyse, nemli devamlı hava akımı sağlanıyorsa, tekneyi her sezon baharda tepeden tırnağa boyamaktansa ufak bir bahar makyajı yeterli olabilir.  
Nemi sağlamak için gerekirse küpeşte veya su hattından yere kadar plastik örtü gerilebilir. Bunun için teknenin altındaki tente ile çevrilmiş sahaya, nem ölçerli otomatik nemlendirici alet veya stratejik şekilde yerleştirilmiş birkaç kova su bile konulabilir.  

Sürekli tatlı suyla yıkamak, güvertelerin ve üst kısım ahşaplarının çürümesini kolaylaştırır.
En iyisi güverteleri düzenli olarak bol tuzlu su ile yıkamaktır, çürümenin engellenmesine yardımcı olur 


 
Etiketler :
 
           
 
SİTEDE ARA
               
Naviga Yayınları
 
 
 
HAVA DURUMU
İSTANBUL   MUĞLA   GÖCEK
İZMIR WEATHER   MARMARIS WEATHER   ANTALYA
 
FIRTINA TAKVİMİ
Hamsi Fırtınası 1 Şubat-4 Şubat (3 Gün)
Fırtına 4 Şubat-7 Şubat (3 Gün)
Fırtına 10 Şubat-13 Şubat (3 Gün)
Fırtına 13 Şubat-14 Şubat (1 Gün)
1. Cemrenin Düşmesi (Havaya) 20 Şubat-21 Şubat (1 Gün)
Fırtına 23 Şubat-25 Şubat (2 Gün)
2. Cemrenin Düşmesi (Suya) 27 Şubat-28 Şubat (1 Gün)
 
TAKVİM
 
 
NAVİGA ÜYELİK
okuyucu@navigamagazin.com Adres: Kalamış Fener Cad. İskele Sok. (Gamze Sok.) No: 2 Kalamış 34025 Kadıköy-İ
NAVİGA E-BÜLTEN
 
Tasarım & Kodlama: Tekklik Bulut ve Internet Hizmetleri