Popüler Konular : Tolga Pamir Challeng... | Önce teşhisi doğru k... | Uralp, Barcelona’da ... | Gelen canlar bizimdi... | 'Max'imum İtalyan-Ma... | İtalya’dan gelen şam... |
Hangi yelken nerede kullanılır?
Naviga
1.07.2021
A | a
Hangi yelken  nerede kullanılır?

Hangi yelken nerede kullanılır?


Hangi yelken tipleri var, bizim hangilerine ihtiyacımız olabilir? Gelin bunları birlikte masaya yatıralım. Cenova, flok, staysail, simetrik, asimetrik, code zero, fırtına floğu... Terimlerin içinde kaybolmamak için her birinin ne işe yaradığını, hangi durumlarda ve hangi rüzgâr açılarında kullanıldığını hatırlayalım.

YAZI: MURAT YAHYAOĞLU (KAYRA YELKEN)

Birçoğumuzun teknesinde bir ana yelken ve bir de cenova (ya da flok) olmak üzere sadece iki parça yelkeni bulunur. Orsa, apaz, pupa, fırtına fark etmez, hep bu yelkenleri kullanırız. Gerçi çoğumuz hava durumuna göre fırtınalı havalarda denize çıkmaz, Ege’nin ortasına bulaşmayız...
Hava çok düşünce ve her zaman acelemiz olduğu için bu kez de veririz coşkuyu motora, yetişiriz gideceğimiz yerlere.
Her zaman tartıştığımız bir konu da hep geri planda kalır: Mevcut yelkenlerimizden memnun muyuz?
Daha uzun süreler, daha uzak ufuklara yelkenle seyretmeyi hayal ediyor muyuz? O zaman hem uzaklara hem de yakın mesafelere uygun daha iyi kullanabileceğimiz hangi yelken tipleri var, bunlardan hangilerine ihtiyacımız olabilir bunları masaya yatıralım.
Ocak sayımızda temel anlamda bir gezi yelkencisinin yeni bir yelken yaptırması gereken zaman ve temel yelken seçimi ile ilgili konuya bir parça değinmiştik. Bu yazımızda ortalama bir gezi yelkenlisinde kullanılacak yelken donanımı ve ortalama değerlere göre bilgi paylaşımı yapacağız. Dolayısıyla farklı tasarım ve performanstaki teknelerde rakamlarımız ve yaklaşımlarımız esnetilebilir. Ayrıca her yelken tasarım-dikim firması, kendi tasarımlarına kendi isimlerini verdiği için ortaya pek çok kavram karmaşası da çıkar. Yazımızda bir nebze olsun ylken konusuna açıklık getirmeye çalıştık.

Cenova-flok:

Büyüklüğüne göre numaralandırılan ve yüzde ile olarak ölçeklenen cenova ve flokların 8-10 knot’a kadar esen havalarda büyük olması daha iyi bir performans verir ancak hava yükseldikçe küçülmelerini tercih ederiz. 8-10 knot’a kadar havalarda   %150’lere varan cenovalar bir avantajdır ama hava 10 knot’u geçince pek önemi kalmaz ve 14-17 knot’lara gelince de daha küçülsün isteriz. Hatta 17 knot’u geçince   %110’dan daha küçük boylara inilebilir.
Cenovanızın boyutunu belirlerken cenova arabanızın konumu ve uzunluğu önemlidir. Zira kısa bir cenova arabası ya da kasara üzerinde konumlanmış bir cenova arabası, cenovanızın istediğiniz kadar büyümesini engelleyebilir. (Iskota cenovayı kasara üzerine doğru çektiğinde gurcatalar yelkenin güngörmez yakası için fiziki bir sınır oluşturacaktır.) Cenova eğer ana yelkenin üzerine örtüşebiliyorsa, diğer bir bakış açısına göre direğin arka tarafına kadar geçebiliyorsa bu tip cenovalar ‘overlap’ diye adlandırılırlar.
Cenovalar boyutlarına göre numaralandırılırlar: No 1 cenova (  %150 civarı), No 2 (  %135 civarı ), No 3 (  %115 civarı ), No 4 (  %95 civarı). No 4 flok olarak adlandırılır, No 3 ise bazı üreticiler tarafından cenova, bazı üreticiler tarafından da flok olarak adlandırılır.

Yankee (Jib top)

Bu, direğin önünde sonlanan ve eteği de yüksek tutulan bir yelkendir. Genelde yankee (ya da jib top) olarak adlandırılan bu yelkenin ıskota yakası çok yüksekte olduğu için bükümünü kolaylıkla ayarlayabilirsiniz. Bu yüzden apaz ve pupa seyirlerinde de yüksek performans alabilirsiniz. Eteğinin yüksek olması sebebiyle pruvanızı çok daha iyi görebileceğiniz gibi, aşırı yatmalarda eteğini denize kaptırmayacağınız için avantajı olan bir yelken türüdür. Dalgalara girip çıktıkça su basıncının arma üzerine aşırı yükleme yapmasını da engeller.
Pek etrafınızda görmeseniz de ikincil bir yelken olarak size şiddetle tavsiye ederiz. Zira sert ve fırtına seviyelerindeki havalarda sizi her türlü seyirde çok rahat ettirir.

Staysail-Flok

Küçük bir flok yelkenidir. Genelde cenova ile direk arasında bir noktada sarma sistemi ile birlikte konumlandırılır. İki şekilde kullanımı olur. Biri çok yüksek havalarda fırtına floğuna ihtiyaç duyulmadan önce. Diğer kullanım şekli de apaz seyirlerinde cenovanızla ya da yankee (jib top) floğunuzla birlikte daha yüksek bir yelken alanı oluşturmak içindir. Code zero ve asimetrik balonunuzla beraber de kullanılabilir.

Drifter

Pekiyi çok hafif havalarda orsa gitmek için çözüm nasıl bulunmuş bir de ona bakalım. Drifter adı verilen bu yelken de  %150 civarı bir cenova türüdür. 45 derece civarından pupa seyrine kadar tüm seyirlerde kullanılabilir. Ancak asıl amacı cenova gibi orsa ve dar apaz seyirlerinde çok düşük havalarda daha hızlı seyirler yapabilmektir. Farkı çok ince bir kumaştan dikiliyor olmasıdır. Çok ince dakrondan (3.9 OZ) ya da naylon balon kumaşından dikilirler. Tavsiye olarak 10 knot altı hızlar için kullanılması önerilir. En çok 15 knot’a kadar havalarda kullanılmalıdır. Kesimleri biradyaldir. Cenova gibi baş ıstralya üzerindeki alüminyum raya sabitlenebileceği gibi bazı firmalar baş tarafı balon yelken gibi serbest bırakmayı tercih ederler.

Code zero

Düşük havalarda (maksimum 14 knot) bileşke 40°’lerden 80°-125°’ye kadar girebilen ve bu derecelerde tekneyi gerçekten hızlı götüren yelkenlerdir. Standart bir gezi yelkenlisinde bile 8 knot rüzgârda 8 knot’ın üzerinde hız yapmak mümkündür. Genelde sarma sistemleri ile kullanılır. Aslında asimetrik balon sınıfının en düz (az torlu) yelkenidir.

Reacher-Screecher

Code zero’nun üst limitine geldiği rüzgâr güçlerinde yani hava 12-14 knot’ları geçecekse screecher’a geçiş yapılır. 90°-130° performansının maksimum olduğu açılardır. 12 knot’tan 30 knot’a kadar kullanılabilmesi bu yelkenin en önemli farkıdır. Drifter ile aynı boyutlardadır ama drifter’a göre ıskota yakası daha yüksek, omuz genişliği biraz daha fazla ve daha az torludur. Sarma sistemleri ile de çalışabilirler.

Asimetrik balon

60°-160°’lerde çalışabilen yüksek derecelerde daha iyi performans gösteren bir balon yelken türüdür. Asimetrik balonlar ıskota köşesi code zero’lara göre daha yüksek olduğu için de geniş seyirlerde daha iyi performans verir. Asimetriklere her üretici apaz ve geniş apaz için bir isim verir. Asimetrik balonlar sarma sistemleri ile çok uyumlu olduklarından kullanılma kolaylığı bakımından tercih edilirler.

Simetrik balon

Simetrik balonlar pupa seyirleri için ve gönder ile kullanılır. Bileşke rüzgârda 100°’leri zorlayabilir. Yine düşük havalarda geniş apaz ve pupa seyirlerinde hız kazanmak için tercih edilir. Kullanım şekli itibariyle pek pratik değildirler. Balon gönderini kullanmak biraz ekip işidir; bir iki kişilik seyirlerde çok meşakkatlidir. Simetrik balonla kavança atmak da herhalde yelkenli bir teknede yapılan en detaylı ve zor operasyondur. O yüzden son yıllarda çoğu tekne simetrik yerine asimetrik yelkenleri tercih etmektedir.

Fırtına floğu ve fırtına trysail

Havanın kuvveti 8 boforun üzerine çıkınca özellikle 40 knot’ın üzerine, en camadanlı halde bile mevcut yelkenlerimizin alanları ya çok büyük kalır ya da rüzgârın şiddetine dayanabilecek mukavemette ve kalınlıkta değildir. Bu tip durumlar için fırtına yelkenleri teknenizi o kadar rahatlatır ki alacağınız performansa şaşarsınız. Fırtına flokları ve trysail’ler daha kalın dakron kumaşlardan ve mümkünse renkli kumaşlardan yapılırlar. Fırtına flokları cenova ile direk arasında bir noktada sonlandırılacakları gibi cenovanın üzerine bir kaplama şeklinde de konumlandırılabilen modellere sahiptir.
www.kayrayelken.com



Etiketler :
 
           
 
SİTEDE ARA
               
Naviga Yayınları
 
 
 
HAVA DURUMU
İSTANBUL   MUĞLA   GÖCEK
İZMIR WEATHER   MARMARIS WEATHER   ANTALYA
 
FIRTINA TAKVİMİ
02 Temmuz Yaprak Fırtınası
05 Temmuz Fırtına (2 gün)
11 Temmuz Çark Dönümü
16 Temmuz Fırtına (2 gün)
22 Temmuz Kara Erik
25 Temmuz Fırtına (3 gün)
30 Temmuz Fırtına

 
TAKVİM
31
TEMMUZ
Sportsboat Trofesi 5. Ayak İstanbul Yelken Kulübü Kupası
Yer:İstanbul
Tarih:31 Temmuz
 
 
NAVİGA ÜYELİK
okuyucu@navigamagazin.com Adres: Kalamış Fener Cad. İskele Sok. (Gamze Sok.) No: 2 Kalamış 34025 Kadıköy-İ
NAVİGA E-BÜLTEN
 
Tasarım & Kodlama: Tekklik Bulut ve Internet Hizmetleri